ESG
Ontdek wat ESG (Environmental, Social, Governance) in de advocatuur inhoudt: hoe advocaten bedrijven begeleiden bij duurzaamheidsregelgeving, mensenrechten en corporate governance, wat ze dagelijks doen, de carrièreladder en hoe studenten zich voorbereiden op een stage of traineeship.
Introductie
Wat is ESG binnen de advocatuur?
ESG staat voor Environmental, Social en Governance en is binnen de advocatuur het rechtsgebied dat draait om de regelgeving rond duurzaamheid, mensenrechten in de keten en goed ondernemingsbestuur. Het is geen zelfstandig wetboek, maar een verzameling snel groeiende regelgeving die steeds meer bedrijven direct raakt.
De E staat voor milieu en klimaat, de S voor mensenrechten en arbeidsomstandigheden in de keten, en de G voor de manier waarop een onderneming wordt bestuurd en gecontroleerd. Advocaten in dit vakgebied helpen ondernemingen te voldoen aan rapportageverplichtingen en due diligence-verplichtingen die uit deze drie thema's voortvloeien.
ESG-advocaten werken vaak samen met andere praktijkgroepen: een ESG-vraagstuk bij een overname raakt corporate/M&A, een klimaatgeschil raakt dispute resolution, en de sociale kant van ESG raakt employment, labour & pensions.
De praktijk
Drie plekken waar je dit vakgebied beoefent
De indeling hieronder zegt vooral iets over het type cliënt en het soort ESG-vraagstuk, niet over de kwaliteit van het werk.
Bij internationale kantoren werk je vaak aan grensoverschrijdende duurzaamheidsvraagstukken voor multinationals. Bij Nederlandse full-service kantoren zit ESG-advies vaak dicht bij de corporate- of bestuursrechtpraktijk. Gespecialiseerde adviesbureaus richten zich volledig op duurzaamheidsrapportage en compliance, vaak in nauwe samenwerking met advocaten.
Wat ze doen
Wat ESG-advocaten doen
Het werk verschilt per opdracht, maar de bouwstenen hieronder komen in vrijwel elk ESG-vraagstuk terug.
Wettelijk kader
De belangrijkste wetgeving
ESG draait om een snel groeiend pakket Europese en Nederlandse regelgeving die telkens terugkomt, ook al verschilt de toepassing van onderneming tot onderneming sterk.
Praktijkgebieden
De belangrijkste deelgebieden
ESG is breed, en de meeste advocaten specialiseren zich binnen een van de deelgebieden hieronder.
Stap voor stap
Hoe een CSRD-rapportagetraject verloopt
De meeste duurzaamheidsrapportagetrajecten doorlopen een vergelijkbaar traject, van de materialiteitsanalyse tot de publicatie. Bij complexere ondernemingen kan het verzamelen van data aanzienlijk tijd kosten.
Wie welke stap doet, hangt af van senioriteit. Jonge advocaten brengen de onderliggende regelgeving en data in kaart, terwijl senior advocaten de rapportagestrategie bepalen en het bestuur adviseren.
Niet elk traject verloopt even soepel: een onvolledige materialiteitsanalyse of ontbrekende data kan verderop in het proces tot vertraging leiden, wat vaak meer tijd kost dan een zorgvuldige voorbereiding vooraf.
Functies
Functies in de ESG-praktijk
Elke stap in de hiërarchie verschuift de nadruk verder van het in kaart brengen van regelgeving naar het bepalen van de ESG-strategie en het adviseren van het bestuur. De meeste advocaten doorlopen deze ladder bij hetzelfde kantoor, al is een overstap tussen kantoren op elk niveau gebruikelijk.
Student-stagiair
Ondersteunt advocaten tijdens een stage naast of na de studie.
Advocaat-stagiair
De verplichte traineeship van drie jaar direct na het afstuderen.
Advocaat / Associate
Behandelt dossiers zelfstandig na de beëdiging als advocaat.
Senior Associate
Leidt complexere ESG-trajecten en begeleidt jongere advocaten.
Partner
Draagt eindverantwoordelijkheid voor cliënten en de praktijkgroep.
Carrièretijdlijn
Hoe lang elke stap duurt
De advocatuur kent een vaste wettelijke basis voor de eerste stap: de stage duurt in Nederland in beginsel drie jaar en is verplicht voor elke beginnende advocaat, ongeacht praktijkgebied. Daarna hangt het tempo van doorgroei sterk af van het kantoor en van individuele prestaties.
Na de stagejaren verschuift de nadruk van het in kaart brengen van regelgeving naar het zelfstandig adviseren over ESG-strategie. Partner worden kost bij de meeste kantoren ruim tien jaar advocatuurervaring.
Niet iedereen doorloopt de hele ladder bij hetzelfde kantoor. Sommige advocaten stappen over naar een in-house duurzaamheidsfunctie bij een onderneming en brengen daar hun ESG-ervaring mee.
| Niveau | Doorgaans in de functie |
|---|---|
| Advocaat-stagiair | 3 jaar, wettelijk verplicht |
| Advocaat / Associate | 3 tot 5 jaar |
| Senior Associate | 2 tot 4 jaar |
| Partner | topniveau, 10+ jaar in totaal |
Beloning
Beloning in de advocatuur
De beloning in de advocatuur bestaat doorgaans uit een vast salaris dat stijgt met senioriteit, en bij sommige kantoren een variabele bonus die afhangt van individuele en kantoorresultaten. ESG wijkt qua beloningsstructuur niet wezenlijk af van andere praktijkgebieden bij hetzelfde kantoor.
De onderstaande bandbreedtes zijn algemene indicaties voor grotere Nederlandse en internationale kantoren, en gelden niet specifiek voor dit praktijkgebied of voor een bepaald kantoor. De werkelijke beloning verschilt per kantoor, regio en functieomvang, en staat waar bekend vermeld in de individuele vacatures op deze site.
Vanaf partner verandert de aard van de beloning. Een partner deelt doorgaans mee in de winst van het kantoor in plaats van een vast salaris te ontvangen, wat de beloning sterker laat samenhangen met de eigen cliëntportefeuille en de resultaten van de praktijkgroep als geheel.
| Niveau | Indicatieve bandbreedte |
|---|---|
| Advocaat-stagiair | €60.000 – €75.000 |
| Advocaat / Associate | €75.000 – €110.000 |
| Senior Associate | €120.000 – €160.000 |
| Partner | €200.000 – €500.000+ |
Bandbreedtes zijn algemene indicaties voor de Nederlandse advocatuur, niet specifiek voor dit praktijkgebied of een bepaald kantoor. Zie de vacaturepagina's voor concrete salarisvermeldingen waar een kantoor die publiceert.
Een dag uit het leven
Een typische dag van een jonge advocaat
De dag begint vaak met het doornemen van nieuwe of gewijzigde regelgeving of het voorbereiden van een advies over een rapportageverplichting. Op dagen zonder cliëntgesprek gaat veel tijd naar het uitwerken van compliance-documenten en het doorzoeken van brondata.
Een ESG-advocaat werkt vaak aan meerdere trajecten tegelijk, van een rapportagetraject tot een due diligence in de keten. Dat vraagt om strikte planning, want ESG-wetgeving verandert snel en deadlines liggen vaak Europees vast.
Op een dag met een cliëntgesprek verschuift het tempo volledig. De advocaat bereidt het advies voor, anticipeert op vragen van het bestuur, en legt complexe regelgeving begrijpelijk uit.
Junioren
Wat advocaat-stagiairs doen
Jonge advocaten dragen veel van het onderzoeks- en schrijfwerk waar een ESG-advies op steunt, onder begeleiding van een patroon.
- Regelgeving in kaart brengen
- Concept-adviezen schrijven
- Data en brondocumenten doorzoeken
- Compliance-checklists opstellen
- Due diligence-vragenlijsten voorbereiden
- Rapportagetermijnen bewaken
- Meelopen bij cliëntgesprekken
- Correspondentie met toezichthouders
Veel van dit werk gaat meerdere keren heen en weer tussen advocaat-stagiair en patroon voordat een advies wordt verstuurd. Die herhaling is geen inefficiëntie, het is de manier waarop een jonge advocaat leert welke regelgeving in een ESG-vraagstuk er echt toe doet.
Vaardigheden
Vaardigheden die je nodig hebt
Juridische kennis krijgt de meeste aandacht in de opleiding, maar advocaten die het langst blijven, onderscheiden zich vaak door analytisch vermogen: snel veranderende regelgeving kunnen vertalen naar concreet en uitvoerbaar advies.
Instromen
Hoe je in ESG komt
De meeste routes lopen via de master rechten met een specialisatie in ondernemingsrecht of milieurecht, gevolgd door een stage of traineeship bij een kantoor. Affiniteit met duurzaamheid en regelgeving is een pluspunt.
Voorbereiding
Hoe je je voorbereidt als student
Voorbereiding werkt het best als ze ruim voor de sollicitatie begint. Kantoren toetsen niet alleen juridische kennis, maar ook of iemand snel veranderende regelgeving kan volgen en begrijpelijk kan uitleggen.
Vergelijk
ESG versus andere praktijkgebieden
Deze praktijkgebieden overlappen vaak in dezelfde dossiers, waardoor studenten ze soms door elkaar halen. Het onderscheid zit vooral in welk deel van de onderneming of het geschil centraal staat.
ESG vs Corporate/M&A
Corporate/M&A begeleidt de transactie zelf. ESG beoordeelt de duurzaamheids- en governancerisico's die bij die transactie horen.
ESG vs Commercial
Commercial stelt het contract op. ESG toetst of de duurzaamheidsclaims en -clausules daarin houdbaar zijn.
ESG vs Administrative Law
Administrative Law behandelt geschillen met de overheid, bijvoorbeeld over milieuvergunningen. ESG adviseert breder over duurzaamheidsregelgeving richting de eigen onderneming.
ESG vs Employment, Labour & Pensions
Employment gaat over de arbeidsrelatie zelf. ESG behandelt de bredere sociale verantwoordelijkheid van een onderneming in haar keten.
ESG vs Dispute Resolution
Dispute Resolution voert de procedure als een klimaat- of duurzaamheidsgeschil escaleert. ESG richt zich op het voorkomen daarvan door compliance.
Werkgevers
Kantoren met een ESG-praktijk in Nederland
We noemen hier alleen kantoren waarvan een specifieke ESG-praktijk is geverifieerd. Op dit moment hebben we voor dit praktijkgebied nog geen kantoor kunnen bevestigen.
We werken aan het verifiëren van kantoren met een specifieke ESG-praktijk in Nederland. Bekijk in de tussentijd alle werkgevers of alle openstaande vacatures.
Bekijk alle werkgeversVacatures
ESG-vacatures
We tonen hier alleen vacatures van kantoren met een geverifieerde ESG-praktijk. Zodra we die verificatie hebben afgerond, verschijnen relevante vacatures op deze plek. Bekijk in de tussentijd alle actuele vacatures.
Bekijk alle vacaturesHulpmiddelen
Aanbevolen hulpmiddelen
FAQ
Veelgestelde vragen
Wat is ESG?
ESG staat voor Environmental, Social en Governance en is het rechtsgebied dat draait om duurzaamheidsregelgeving, mensenrechten in de keten en corporate governance.
Wat is het verschil tussen de CSRD en de CSDDD?
De CSRD verplicht grote ondernemingen tot uitgebreide duurzaamheidsrapportage. De CSDDD verplicht ondernemingen tot due diligence op mensenrechten en milieu in hun eigen keten. Beide zijn EU-richtlijnen die vaak samen worden behandeld.
Wat doet een ESG-advocaat dagelijks?
ESG-advocaten adviseren over duurzaamheidsrapportage, voeren due diligence uit op mensenrechten en milieu, adviseren over corporate governance en stellen compliance-programma's op.
Wat is greenwashing en waarom is het relevant voor ESG-advocaten?
Greenwashing is het doen van misleidende duurzaamheidsclaims. ESG-advocaten toetsen marketinguitingen om te voorkomen dat een onderneming zich hieraan schuldig maakt, wat kan leiden tot reputatieschade en juridische aansprakelijkheid.
Wat houdt corporate governance in binnen ESG?
Corporate governance gaat over de manier waarop een onderneming wordt bestuurd en gecontroleerd, inclusief de verantwoordelijkheden van bestuur en toezicht en de belangen van verschillende stakeholders.
Welke kantoren hebben een ESG-praktijk in Nederland?
We noemen op deze pagina alleen kantoren waarvan een specifieke ESG-praktijk geverifieerd is. Op dit moment hebben we nog geen kantoor kunnen bevestigen; bekijk in de tussentijd alle werkgevers op deze site.
Welke vaardigheden heb ik nodig voor ESG?
Analytisch denken, nauwkeurig schrijven, aanpassingsvermogen, oog voor detail, en het vermogen om snel veranderende regelgeving te vertalen naar concreet advies.
Hoe kom ik in dit vakgebied als student?
Volg keuzevakken in ondernemingsrecht of milieurecht met aandacht voor duurzaamheid, doe een stage bij een kantoor of duurzaamheidsafdeling, en solliciteer op gestructureerde traineeships die een rotatie in dit vakgebied aanbieden.
Gerelateerd
Gerelateerde legal-paden
Start je reis in ESG
Bekijk openstaande vacatures of ontdek de andere legal-carrièrepaden.