Venture Capital

Wat het bijzonder maakt

Wat venture capital anders maakt

Venture capital is een spel van de lange adem met hoog risico en hoge beloning. Investeringen zijn illiquide: geld kan zo'n tien jaar vastzitten, en er is geen snelle manier om een belang in een private startup te verkopen. Veel bedrijven in een portefeuille mislukken, dus de enkele die slagen moeten voor de rest opdraaien.

Omdat deze bedrijven privaat zijn, is hun waarde lastig te bepalen, en investeerders werken vaak met beperkte informatie over een gloednieuwe markt. Venture-fondsen nemen meestal een minderheidsbelang in plaats van volledige controle, en spreiden hun geld over veel bedrijven zodat een grote winnaar het hele fonds kan doen slagen.

In Nederland en de rest van Europa zijn fondsen doorgaans kleiner dan de grote Amerikaanse, maar het ecosysteem, vooral rond Amsterdam, is sterk gegroeid. Het meeste Nederlandse durfkapitaal gaat naar bedrijven in de vroege en groeifase in technologie, zorg en duurzaamheid.

Een vroege-fasebedrijf waarderen is een ander vak dan een beursgenoteerd bedrijf waarderen. Er is geen winstgeschiedenis om een discounted-cashflowmodel op te bouwen, dus investeerders en oprichters onderhandelen doorgaans over een waardering op basis van vergelijkbare recente rondes, de omvang van de markt en hoeveel verwatering de oprichters willen accepteren. Elke nieuwe ronde geeft nieuwe aandelen uit, waardoor het belang van elke bestaande investeerder kleiner wordt, tenzij die zijn recht gebruikt om opnieuw mee te investeren, het pro-ratarecht, om het belang ongeveer gelijk te houden.

Het verdienmodel

Hoe venture capital-fondsen geld verdienen

Een venture capital-firma haalt een fonds op bij investeerders die limited partners heten, zoals pensioenfondsen, verzekeraars, universiteitsfondsen en vermogende particulieren. Deze investeerders zijn passief: zij leggen het geld in, terwijl de firma, de general partner, de investeringen kiest en met de bedrijven werkt.

Net als bij private equity gebruiken de meeste fondsen een two-and-twenty-model. De firma rekent een jaarlijkse beheervergoeding tot ongeveer twee procent van het kapitaal, en houdt ongeveer twintig procent van de winst, de carried interest, zodra investeerders zijn terugbetaald. De overige tachtig procent van de winst gaat naar de limited partners.

Het echte geld wordt verdiend bij de exit. Wanneer een portefeuillebedrijf wordt overgenomen door een ander bedrijf of naar de beurs gaat via een IPO, verkoopt het fonds zijn belang, idealiter voor veel meer dan het betaalde. Een enkel groot succes kan het hele fonds terugverdienen.

Een fonds heeft ook een eigen levenscyclus. In de eerste jaren doet het vooral nieuwe investeringen, later verschuift de focus naar het steunen van bestaande portefeuillebedrijven en uiteindelijk naar het teruggeven van kapitaal. Fondsen houden meestal een deel van hun toegezegde kapitaal achter als reserve voor vervolgrondes in hun sterkste bedrijven, in plaats van elke euro al bij de eerste investering uit te geven, omdat betrokken blijven bij een winnaar vaak waardevoller is dan nog een onbewezen bedrijf steunen.

Carried interest

Carried interest, de echte upside

Carried interest is het deel van de winst van een fonds dat naar het investeringsteam gaat, meestal ongeveer twintig procent. In venture capital is het extra belangrijk, omdat een enkel bedrijf dat heel groot wordt het grootste deel van het rendement kan opleveren, en het team deelt daarin mee.

Carry wordt langzaam opgebouwd en pas jaren later uitgekeerd, alleen nadat het fonds investeerders hun geld heeft teruggegeven. Omdat venture-fondsen ongeveer tien jaar lopen, kan het lang duren voordat carry contant wordt, maar voor partners bij een sterk fonds kan het een veelvoud van hun salaris waard zijn.

Carry wordt meestal pas uitgekeerd nadat investeerders hun kapitaal terug hebben ontvangen plus een minimaal rendement, een hurdle rate genoemd, en de precieze verdeling kan per fonds verschillen. In de eerste jaren van een fonds is hier niets van zichtbaar als contant geld: het bestaat alleen als een aanspraak op toekomstige opbrengsten die volledig afhangt van hoe de portefeuille uiteindelijk presteert.